All for Joomla All for Webmasters
The current Bet365 opening offer for new customers is market-leading bet365 mobile app You can get a free bet right now when you open an account.

انزوای بارزانی/سناریوهای تهران در مواجهه با نتایج همه پرسی اقلیم شمال عراق چیست؟

مسأله همه پرسی اقلیم کردستان عراق و برخورد با نتایج آن یکی از مسائل بسیار پیچیده سیاسی در منطقه به خصوص از سوی همسایگان عراق است. کردهای عراق سابقه حدود یک قرن مبارزه برای رهایی از ظلم و تعدی حکومت های متعدد و تلاش برای تشکیل دولت مستقل را داشته اند.

سید رضا قزوینی غرابی - تحلیل گر سیاسی عراقی - تشکیل دولت مستقل کردی از آرزوهای دیرینه کردهای عراق است. آنها از سال 1970 دارای یک منطقه خود مختار بودند و از سال 1991 که منطقه پرواز ممنوع بر شمال و جنوب عراق حکمفرما شد عملا یک دولت مستقل را تجربه کردند. در روند تدوین قانون اساسی جدید عراق پس از سقوط صدام نیز نقشی بسیار جدی در مدل حکومتی جدید کشور یعنی فدرالیسم داشتند. حتی اگر بپذیریم که برخی مقامات و احزاب و جریان های کردی برای تحقق منافع و مصالح خود به دنبال مطرح کردن موضوع استقلال از طریق تهییج و تحریک احساسات شهروندان کرد هستند اما واقعیت این است که در هر صورت تهییج شدن احساسات کردها در مطرح شدن استقلال یک واقعیت است که در زمان های مختلف ظهور و بروز خواهد داشت و حتی اگر در مقاطعی کم رنگ شود اما بر اثر عواملی می تواند بار دیگر بروز یابد.

این قاعده و اساس باید در شیوه های برخوزد همسایگان اقلیم و حتی دولت مرکزی عراق مدنظر باشد. هرگونه رفتار و برخوردی که منجر به القای این موضوع شود که همسایگان منطقه نیز مانند رژیم های سابق به دنبال سرکوب آرمان ها یا منافع کردها هستند می تواند نتایج نامطلوبی را به بار آورد.

از سوی دیگر واقعیت این است که کشورهای مجاور نیز نگرانی های سیاسی، اجتماعی و امنیتی مشروع خود را در قبال موضوع همه پرسی و استقلال کردستان عراق دارند. ایران و ترکیه هر دو جمعیت قابل توجهی از شهروندان کرد را دارند که تحولات منطقه می تواند به آن مناطق نیز کم و بیش سرایت کند و نکته دیگر اینکه تهران نیز به خوبی می داند که موضوع همه پرسی، لایه ها و تبعات امنیتی فراوانی برای آن دارد. هم ترکیه و هم ایران می دانند که اسرائیل نقش مهمی در تشویق بارزانی برای پیش برد پرونده همه پرسی داشته است و همین موضوع و بازی اسرائیل در همه پرسی و حتی جایگاه و روابط آن با دولت احتمالی و فرضی کردی در عراق، معانی و پیامدهای خوبی به ویژه برای تهران و متحدان آن نخواهد داشت. بنابریان طبیعی است که ایران با ابزارهای متعدد مانع از تشکیل دولت کردی در عراق شود.

سناریوهای متعددی را می توان برای نقش آفرینی ایران در ممانعت از استقلال کردستان در نظر داشت. در حال حاضر ایران از طریق افزایش رایزنی ها و همکاری های دیپلماتیک و نظامی خود با ترکیه در حال تلاش در این موضوع است. برگزاری مانور مشترک با عراق و ترکیه ارسال سیگنال به طرف کردی و یک پیام تهدید است اما آیا این مانورها می تواند در نهایت به یک تهدید واقعی تبدیل شود. به نظر می رسد ایران در صورتی بتواند تهدید خود را علیه کردها عملی کند که همراهی و همکاری مستقیم و مشترک آنکارا را داشته باشد تا عملا با تقسیم وظایف، فشار یا انتقاد بین المللی علیه هر اقدام نظامی در عراق را خنثی یا کم اثر کند. هر چند در حال حاضر امکان چنین اتفاقی محتمل نیست و به نظر می رسد کردها نیز به علم به توان اقتصادی و نظامی خود، به دنبال ورود به چنین فازی نیستند.

بنابراین ورود یک سویه ایران به فاز نظامی علیه کردها محتمل به نظر نمی رسد. موضوع دوم افزایش فشار غیر مستقیم تهران بر اربیل از طریق ایجاد فشار بر بغداد است. اهرم های فشار بغداد بر اقلیم کردستان عراق به ویژه در حوزه های اقتصادی آنچنان بالاست که چنانچه ادامه یابد تحمل آن برای کردها بسیار سخت خواهد بود. بغداد، حاکمیت سیاسی یگانه و مورد پذیرش بین المللی است که اقدامات آن می تواند مورد تأیید جامعه جهانی قرار بگیرد. بمابریان ایران برای جلوگیری از ورود بیشتر خود به یک مواجهه مستقیم با کردها، از طریق دولت همپیمان خود در عراق، می تواند فشارهای داخلی بر اقلیم را افزایش دهد.
در این میان همکاری بغداد، آنکارا و تهران به خصوص در حوزه گذرگاه های مرزی موجود در اقلیم، و مرزهای زمینی و هوایی و ممانعت از ورود و خروج کالا به اقلیم می تواند از ابزارهای در دست این سه کشور باشد.

علاوه بر موضوع فوق، موضوع گفتگو و مذاکره با طرف های کرد نیز از سناریوهای مطرح است. با توجه به اصرار بارزانی و حزب دمکرات کردستان عراق بر برگزاری همه پرسی و شکست تلاش ها و مذاکرات دیپلماتیک بعید به نظر می رسد گفتگو با این حزب چندان ثمر بخش باشد. به خصوص آنکه پیش از این گفته شد که اعتقاد بر این است که اسرائیل نقش مؤثری در تحریک وی ایفا کرده است و می کند. بنابراین توجه به ایجاد رابطه حسنه با سایر احزاب کردی مخالف مانند گوران یا حزب تازه تأسیس برهم صالح نخست وزیر سابق اقلیم و دیگر جریان های مخالف موجود و حتی بخشی از بدنه اتحادیه میهنی که به ایران نزدیک تر هستند و تلاش برای ایجاد شکاف میان احزاب کردی از طریق اقناع منطقی مخالفان همه پرسی و تفهیم این نکته به آنها که منافعشان در چارچوب یک عراق فدرال محقق خواهد شد مطلبی مهم است.

تلاش برای به انزوا کشاندن مسعود بارزانی از صحنه سیاسی کردستان بسیار مهم می نماید. در میان احزاب برجسته و مؤثر موجود در صحنه سیاسی کردستان عراق، حزب دمکرات کردستان، در مواضع متعلق به جدایی طلبی دیدگاه های تندی نسبته به بقیه جریان ها دارد. بنابراین تلاش برای تضعیف بارزانی می تواند کمک جدی برای کم رنگ کردن یا حتی متوقف کردن موقت سیاست های تندروانه جدایی طلبانه در اقلیم داشته باشد.
سناریوهای دیگری برای برخورد با همه پرسی و استقلال کردستان موجود است. برخی در عراق از پذیرش این موضوع که همه پرسی در هر صورت انجام شده و در مقابل عمل انجام شده قرار گرفته اند سخن می گویند. به نظر نمی رسد این شیوه ای مناسب برای برخورد با موضوع باشد چرا که عملا می تواند در آینده به گام های جدی تری در موضوع استقلال کردستان منتهی شود و اساسا این سناریو و شیوه برخورد که غالبا از سوی برخی شخصیت های سیاسی اهل سنت عراق مطرح می شود، در حقیقت قبول شکست در برابر یک اقدام غیر قانونی و مشروع دانستن آن از سر اجبار است. ایران نباید چنین سناریویی را بپذیرد و در مقابل عمل انجام شده قرار بگیرد.

سناریوی دیگر تحول وضعیت اقلیم کردستان از فدرالیسم به یک کنفدراسیون است. موضوعی که در عراق نیز پیرامون آن بحث هایی شده است اما عملا تشکیل یک کنفدراسیون در عراق که کردستان عراق هم بخشی از آن است در تبعات سیاسی و امنیتی آن تفاوت چندانی با کردستان مستقل به عنوان یک کشور ندارد.
در هر صورت به نظر می رسد که اتخاذ شیوه های متعدد در برخورد با نتایج همه پرسی توسط تهران باید مدنظر مقامات آن باشد. مجازات های اقتصادی، همکاری مشترک با بغداد و آنکارا و فشار بر اربیل، تلاش برای ایجاد شکاف میان جریان های کرد عراقی و تقویت احزاب معارض، می توانند به طور همزمان، در این مرحله، مورد توجه ایران باشد.

این یادداشت در شماره 375 هفته نامه مثلث منتشر شده است.


نظر خود را اضافه کنید.

ارسال نظر به عنوان مهمان

0 / 300 محدودیت حروف
متن شما باید بین 10 تا 300 حرف باشد
نظر شما به دست مدیر خواهد رسید
  • هیچ نظری یافت نشد

مطالب پربازدید

چرا اکثر تروریست ها چچنی هستند؟/ انتقال تروریسم از چچن یکی از دلایل حضور روسیه…

شاید بتوان جنگ تقریبا 7 ساله سوریه را ماکتی از یک جنگ جهانی تصور کرد. چرا که در این بحران و منازعه گروه های تروریستی اتباع بیش از 90 کشور...

پس لرزه های همه پرسی کردستان عراق در سوریه

در حالی که دو روز دیگر (دوشنبه) به همه پرسی استقلال اقلیم کردستان عراق باقیمانده است کردهای سوریه امروز جمعه، نخستین مرحله از انتخابات سه مرحله ای خود را در...

ابوبکر البغدادی در پیام اخیر خود چه گفت؟/ تحلیل محتوا

از آخرین باری که صدای ابوبکر البغدادی سرکرده گروه تروریستی داعش در یک پیام صوتی با عنوان " هذا ما وعدنا الله و رسوله " شنیده شد 11 ماه می...

بارزانی به پشتوانه اسرائیل همه‌پرسی را برگزار کرد/ ترکیه وارد جنگ با کردها نمی‌ش…

یک تحلیلگر امور عراق گفت مقام‌های اقلیم کردستان فعلا مانع بسیار بزرگی را برای موضوع تبدیل اقلیم کردستان به یک دولت مستقل کردی دارند. در مرحله نخست، آن‌ها اگر بخواهند...

در کشور تابوها، چرا به زنان اجازه رانندگی داده شد ؟

روز گذشته، پادشاه عربستان طی فرمانی که قرار است تا چند ماه دیگر اجرایی شود ممنوعیت صدور گواهینامه رانندگی برای زنان را لغو کرد.

افزایش 170 درصدی جمعیت وهابی ها و سلفی های آلمان

تحریر - سید رضا قزوینی - کمیته حفاظت از قانون اساسی آلمان اخیرا در گزارشی که از همه دستگاه های امنیتی و اطلاعاتی این کشور به دست آورده تعداد فعالان...